Lễ hội truyền thống

[hatinh_heqing_china]

Lễ hội truyền thống

* Hội Cổ Bôn
Thời gian : 20/01 Âm lịch
Địa chỉ : Xã Đông Thanh, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Lễ rước, cỗ cúng to "Bánh giầy xẻ cưa, bánh chưng trâu kéo". Trò Bôn: Trò Tiên Cuội, Trò Hoa Lan, Trò Ngô, Trò Lăng ba khúc, Trò Thủy. Thánh Cả (hiệu Đế Thích - vua cờ), Thánh Quỳnh, Thánh Phúc, Thánh Hẹ (Đặng Quận công Nguyễn Khải).
* Hội chợ Bản
Thời gian : 15/04 Âm lịch
Địa chỉ : Xã Định Tường và Định Tăng, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa.

Hội vui xuân, hội chợ buôn bán trâu bò, nông cụ và sản phẩm nông nghiệp, mua bán lấy may. Ông bà La Sát.
* Hội làng Bột Thượng
Thời gian : 06/10 Âm lịch
Địa chỉ : Làng Bột Thượng, xã Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa.

Lễ mừng công thành hoàng làng tổ chức 3 ngày, lễ tế lợn, xôi, rượu. Thành hoàng làng là tướng Nguyễn Tuyên - người có công lớn giúp triều Lý.
* Hội làng Giáp Mai
Thời gian : 09/01 Âm lịch
Địa chỉ : Xã Tế Thắng, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa.

Đua ngựa tre, hát ca công, múa Chà cạn - Chà sâu, đua ngựa ở cánh đồng (mỗi giáp kéo một ngựa). Trần Khát Chân.
* Hội làng Lào
Thời gian : 06/01 đến 07/01 Âm lịch
Địa chỉ : Xã Định Tường, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa.

Tục săn cuốc nộp cho làng, xé cá, xé lợn cúng. Thanh Quan.
* Hội Phùng Cầu
Thời gian : 06/11 Âm lịch
Địa chỉ : Thôn Phùng Cầu, xã Thiệu Thành, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa.

Là lễ cúng Thành hoàng làng là Bà Trẻ (công chúa Phương) có công giúp Lý Thánh Tông đánh giặc.
* Hội Rỵ
Thời gian : 09/02 đến 10/02 Âm lịch
Địa chỉ : Xã Thiệu Lý, huyện Thiệu Hóa , tỉnh Thanh Hóa.

Chơi cờ trận (cờ rỵ). Cờ diễn xướng điệu bộ, có lời rao của tướng cờ, tương tự như tổ tôm điếm. 5 vị thành hoàng (Thánh Cả, Thiên Phúc, Đại Hạnh, Thái Tổ, Bạch Y Long).
* Hội Tất Tác
Thời gian : 06/01 Âm lịch
Địa chỉ : Xã Tiến Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Là lễ hội tưởng nhớ ông tổ nghề rèn, nghề đúc tiền.

* Hội Thiết Đinh
Thời gian : 07/01 Âm lịch
Địa chỉ : Xã Định Tường, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa.

Lễ tế, rước thần, tắm tượng và thay mã cho thần, xé cù (cướp cầu), nhảy cao với đối tượng suy tôn là Cao Sơn lập thạch (hòn đá tròn).
* Hội vật Lương Trung
Thời gian : 10/01 đến 14/01 Âm lịch
Địa chỉ : Xã Quảng Trung, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.

Lễ tế thành hoàng làng, tế tổ sư, thi vật. Dương Công (tổ sư lò vật).

[jointowork]

Thanh Hóa: Long trọng tổ chức Lễ hội Lam Kinh - 2008

Sáng 21-9, tại sân điện Lam Kinh (thuộc xã Xuân Lam, huyện Thọ Xuân), UBND tỉnh Thanh Hóa đã long trọng tổ chức chương trình Lễ hội Lam Kinh - 2008 (http://www.baovietnam.vn/van-hoa/79413/24/Loi-tri-an-tu-tieng-trong-oai-hung) nhằm kỷ niệm 590 năm khởi nghĩa Lam Sơn, 580 năm ngày vua Lê Thái Tổ đăng quang và 575 ngày mất vị anh hùng dân tộc Lê Lợi.

http://www.baovietnam.vn/articles-images/van-hoa/24/Thanh-Hoa-Long-trong-to-chuc-Le-hoi-Lam-Kinh--2008-79290-1.jpg Màn trình diễn nghệ thuật đặc sắc tái hiện lại cuộc khởi nghĩa Lam Sơn sáng 21-9. Dự Lễ hội Lam Kinh - 2008 có Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng; Trưởng ban Tuyên giáo trung ương Tô Huy Rứa; Phó thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân; nhiều đồng chí nguyên là lãnh đạo Đảng, nhà nước cùng hàng nghìn du khách thập phương.
Điểm nhấn đặc sắc nhất trong chương trình Lễ hội Lam Kinh - 2008 là phần tái hiện lại cuộc khởi nghĩa Lam Sơn với 10 năm chống giặc Minh, giải phóng thành Đông Quan, vua Lê Thái Tổ đăng quang, thiên hạ thái bình và quê hương Thanh Hóa trên đường đổi mới bằng hình thức sân khấu hóa. Đội ngũ tham gia thể hiện kịch bản sân khấu hóa này là gần 1.000 diễn viên, nhạc công của các đoàn nghệ thuật trong tỉnh và lực lượng quần chúng của hai huyện Thọ Xuân, Ngọc Lặc.

http://www.baovietnam.vn/articles-images/van-hoa/24/Thanh-Hoa-Long-trong-to-chuc-Le-hoi-Lam-Kinh--2008-79290-2.jpg Rước kiệu vua Lê Thái Tổ qua cầu Bạch đưa lên sân điện Lam Kinh để tế lễ trong sáng 21-9. Trước đó, trong khuôn khổ Lễ hội Lam Kinh - 2008, ngày 19 và 20-9 đã diễn các hoạt động như: dâng hương tưởng niệm Lê Lợi, các vị vua kế nghiệp, các vị khai quốc công thần của nhà Lê tại Thái miếu nhà Lê, tượng đài Lê Lợi (TP Thanh Hóa), đền thờ Lê Thái Tổ (xã Xuân Lam), tại ba tòa Thái miếu ở Khu di tích lịch sử - văn hóa Lam Kinh.
Bên cạnh đó, tại xã Xuân Lam còn diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, thể thao phong phú, sinh động như: giải thi đấu võ, vật dân tộc, hội trại của các làng văn hóa; trưng bày các hình ảnh tư liệu về xứ Thanh - những chặng đường lịch sử; giới thiệu, quảng bá cổ vật thời nhà Lê. Tại đền thờ Trung túc vương Lê Lai ở xã Kiên Thọ (huyện Ngọc Lặc) cũng diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, thể thao sôi nổi như hội ném còn, múa pồn pông của dân tộc Mường, thi bắn nỏ, vật dân tộc...
Thông qua Lễ hội Lam Kinh - 2008 kỷ niệm 590 năm khởi nghĩa Lam Sơn, 580 năm vua Lê Thái Tổ đăng quang, 575 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Lê Lợi, tỉnh Thanh Hóa tiếp tục đẩy mạnh công tác giáo dục truyền thống, phát huy lòng tự hào về truyền thống lịch sử, văn hóa của tỉnh nhà; quảng bá hình ảnh vùng đất “Địa linh nhân kiệt” xứ Thanh tươi đẹp đến với du khách trong cả nước.

[Đọt Rau Má]

Lễ hội Làng Xuân Phả
Làng Xuân Phả nay thuộc xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân tỉnh Thanh Hóa. Làng Xuân Phả cách thành phố Thanh Hóa 40 km về phía Tây. Xưa kia, trên mảnh đất này, người Việt đã cư trú hàng ngàn năm rồi dần dần quy tụ thành một cộng đồng dân cư gồm 15 dòng họ…Quá trình dựng làng lập ấp của cộng đồng dân cư Xuân Phả cũng là quá trình hun đúc, vun đắp khối đoàn kết cùng những truyền thống lịch sử, văn hóa.
Không biết Trò Xuân Phả ra đời từ khi nào. Truyền thuyết kể rằng: Trò Xuân Phả ra đời từ thời Đinh, lại có nhà nghiên cứu cho rằng, trò diễn này ra đời vào thế kỉ XV…Song, dù ra đời ở thời gian nào, trò Xuân Phả luôn là niềm tự hào của người làng Xuân Phả, là vốn văn hóa nghệ thuật riêng mà cha ông đã truyền lại cho người Xuân Phả từ đời này qua đời khác. Nó đã đi sâu vào đời song tinh thần thiêng liêng của họ. Ca dao Thanh Hóa có câu: “Ăn bánh với giò không bằng đi xem trò Láng”. Và hằng năm, đến hẹn lại lên, đến ngày 10-11/2 ÂL, trò Xuân Phả lại diễn ra tưng bừng trên đất Lam Kinh.
Từ xa xưa, làng Xuân Phả có lệ mở hội tế Thành hoàng vào các ngày 11-12/2 ÂL, trong hội làng có diễn các trò: Kéo hội, Chạy giải, trò Chèo múa mạn…
Lễ tế Thành hoàng làng
Chuẩn bị hội làng.
Hầu hết các đạo cụ diễn trò chế bằng nguyên liệu sẵn có như tre, trúc, gỗ vông, rễ cây si.
Các loại nhạc cụ gồm trống, nhị, hồ, thanh la, não bát… Trống có đường kính mặt khoảng 60-65 cm nhưng phải có tiếng và âm phù hợp với loại hình trò diễn. Mõ có hình dáng cong cong lưỡi liềm, dài khoảng 20cm được chế từ gốc tre già, mặt ngoài được làm nhẵn, bên trong đục rỗng để có độ cộng hưởng âm. Khi dung dùi tre gõ nghe tiếng “cốc” rất giòn.
Các loại đạo cụ diễn trò hấp dẫn với những Lốt Voi, Lốt Hổ, Lốt Ngựa, Lốt Kỳ Lân, Mặt nạ, Mũ da bò, Mũ nan, Siêu đao, Mái chèo thuyền, Sênh, Quần áo, Cờ Lẹm, Cờ Chạy giải,…
Chuẩn bị lực lượng cho lễ hội.
Từ ngày mồng bốn tháng hai, các giáp trong làng họp, chọn một số người khỏe mạnh từ 25-40 tuổi với tiêu chuẩn có kỹ thuật múa hát, trong năm không có đại tang hay tiểu cớ, hòa thuận trong gia đình cũng như với dân làng để tham gia vào đội Múa Trò, ôn luyện thành thục các điệu múa.
Ngày mồng chín tháng hai, các giáp dựng cờ Ngũ Hành cách Thành Hoàng chừng 300 m, bày bàn thờ trong sân Nghè.
Chiều mồng chín tháng hai, tại nhà ông Từ Cả (người đứng đầu làng) làm lễ rước văn về Nghè.
Lễ Tế Thành Hoàng
Sáng ngày mười tháng hai, các giáp lần lượt rước cỗ xôi lên Nghè làm lễ tế Thành Hoàng, cộc tế theo đúng khuân thức, quy định của triều đình phong kiến từ trang phục đến nghi thức tế lễ. Gồm có: 3 ông Mạnh Bái, 6 Bồi Bái, 2 Đông Tây xướng và 8 thị vệ cầm binh khí đứng hai bên. Ống Mạnh Bái dâng hương đến cửa Nghè, quỳ xuống, ông Từ trong Nghè đỡ tiếp dâng vào bàn thờ, ông Từ Cả đánh tiếng kẻng, người dâng hương ở cửa đứng dậy, lui ra sân, về vị trí làm tiếp theo sự dẫn chương trình của ôn Đông xướng và Tây xướng cho đến khi kết thúc.
Tế lễ xong, mọi người ra về, các con Trò trong các điệu múa của các giáp chuẩn bị trang phục cho cuộc trình diễn vào buổi chiều.
Hội làng Xuân Phả
1.Ra đám.
Chiều ngày mười tháng hai, các giáp lầm lượt rước đoàn múa trò vào Nghè múa hát, các đội trò đi theo đội hình nghiêm chỉnh theo tiếng trống mõ, não, bạt. Đội hình đoàn Trò được xếp như sau:
-Đi đầu người cầm lọng có gắn biển hiệu của trò giáp mình… Chẳng hạn đội trò Ai Lao thì có biển hiệu là: “Ai Lao đồ tiến cống “. Tiếp đó là đội nhạc (gồm 1 trống cái, 1 đôi não bạt, mõ, thanh la), đội hình mang cờ ngũ sắc và cờ Trò. Đoàn trò Ngô Quốc trên đường diễu hành có thêm trò vui khôi hài của ông thầy địa lý, tay cầm địa bàn vừa đi vừa chỉ trỏ tìm hướng. Anh Ngô bán thuốc Bắc (giả dạng người Tàu) vai đeo giương thuốc, tay cầm dao cầu, vừa đi miệng hô: ”Ai thuốc..”. Anh bán kẹo hai tay bê mẹt kẹo, vừa đi vừa rao: kẹo…kẹo…ơ…làm cho cuộc rước thêm vui. Trò Ngô Quốc khi đi ngoài đường vào đám mỗi người một cái ô Tàu. Đoàn trò Hòa Lan có Kỳ Lân, ngựa dẫn đầu. Đoàn Ai Lao có voi, hổ, biểu hiện sự hùng dũng, oai phong. Đoàn trò Chiêm Thành trong trang phục áo mũ, mặt nạ một màu đỏ rục tượng trưng cho dân tộc mình. Đoàn trò Tú Huần mặc áo màu xanh nước biển. Từ bà mẹ già đến đàn con đều đeo mặt nạ đi trong khung vuông bằng vải. Đi sau đoàn là các cụ già, nam nữ thanh thiếu niên trong giáp với gương mặt hân hoan, tự hào về đoàn trò của mình. Tiếng trống, mõ vang rộn với cờ đỏ, lọng xanh, các doàn trò đi giữa, hai bên đường dân làng đón chào hoan hỉ…
2.Các đoàn trò được trình diễn theo thời gian.
-Chiều ngày mùng 10: Trò Hòa Lan, trò Ai Lao, trò Chiêm Thành.
-Ngày 11: buổi sang quan viên trong làng làm lễ cúng Thành hoàng bằng cỗ chay, buổi chiều diễn trò Ngô Quốc và trò Tú Huần.
a.Trò kéo hội:
Trò này mở đầu cho cuộc hội làng. Các giáp chọn những chàng trai tuổi từ 18-25 chia làm 2 cánh quân: giáp trên và giáp dưới. Hai đội ra quân với áo dài lương, quần trắng, đầu chiết khăn đỏ, lưng thắt khăn xanh, tay cầm cờ Mông màu đỏ inh hình con rồng, trên đỉnh có buộc túm bông lau, Làng cử ra 2 người làm thủ lĩnh điều khiển trò. Trò diễn ra vui nhộn dưới sự điều khiển của 2 thủ lĩnh đó…
b. Trò chạy giải
Diễn ra ngay sau khi trò kéo hội kết thúc.
Mười hai trai tráng khỏe mạnh, tài năng mặc quần nâu, xắn móng lộn, không mặc áo, thắt khăn đỏ ngang lưng, đầu chít khăn đỏ, tất cả trong tư thế hùng dũng tập trung một hàng ngang dưới bàn thờ Thành hoàng làng ở sân Nghè, Dân gian còn lưu lại câu vè:
“ Sân rồng mở hội vân vì
Mười hai trai tráng chạy thi cờ tài”
Nghe hiệu trống tiểu cổ của người chỉ huy, họ quỳ trước hương án làm lễ vái Thành hoàng. Rồi quay ra xếp thành hang ngang chở trống hiệu lệnh xuất phát-hai tiếng bỏ đi, một tiếng thì chạy. Rồi tất cả cùng hướng theo cánh đồng phía trước mặt mà chạy. Họ vượt qua cả ruộng khô, ruộng nước, ruộng lầy chừng 1000m để đến mục tiêu.
Những đấu thủ về nhất, nhì, ba chạy thẳng vào sân và quỳ lạy trước hương án, dâng cây thẻ và vái Thành hoàng. Phần thưởng cho người giải nhất là 120 đồng, nhì 90 đồng, ba là 60 đồng. Phần thưởng được chia cho các cháu nhỏ để làm quà.
Tiếp sau cuộc thi chạy giải, các giáp lần lượt rước đoàn trò vào Nghè múa hát.
Hệ thống trò diễn chính:
* Trò Hòa Lan: là trò múa mô phỏng việc Hoa Lang đến tiến cống vua Đại Việt.
Đây là trò diễn trong sân Nghè với các trò đấu roi, kéo quạt, múa siêu đao, múa phất cờ và múa cờ lẹm. Khi trò Hòa Lan kết thúc, Trò múa Chiêm Thành bắt đầu.
* Trò Chêm Thành: Mô phỏng việc nước Chiêm Thành tiến cống vua Đại Việt
* Trò Tú Huần: Trò Tú Huần ở Xuân Phả còn được goi là Lục hồn Nhung. Trò Tú Huần mô phỏng việc tộc người Tú Huần đến tiến cống vua Đại Việt.
* Trò Ai Lao: Trò mô phỏng việc nước Ai Lao (Lào) sang tiến cống vua Đại Việt. Đoàn quân về kinh đô dự lễ mang theo cả voi, hổ…
* Trò Ngô Quốc: Trò này mang sắc phục và hình tượng người Tàu sang dự Lễ hội tại kinh đô Đại Việt.




Sau đây là chi tiết từng trò.


Có lẽ sự tích và nội dung của năm điệu múa đó lại không quan trọng bằng hồn cốt của dân tộc và của một thời lắng đọng qua những hành vi rất cổ xưa, tới mức người ta có cảm giác, người Xuân Phả và những điệu múa của họ chứa đựng những thông tin quá khứ bí ẩn nhất của người Việt.


http://www.tiasang.com.vn/DesktopModules/VietTotal.Articles/MakeThumbnail.aspx?Image=/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/resized_fd6728c8a9.jpg&w=250&Mo=Entry_1210&Type=Fix (http://www.tiasang.com.vn/DesktopModules/VietTotal.Articles/MakeThumbnail.aspx?Image=/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/resized_fd6728c8a9.jpg&w=250&Mo=Entry_1210&Type=Fix)

Bên cạnh những công trình nghiên cứu về trò Xuân Phả ngày càng nhiều, nhiều đoàn sân khấu đã học trò Xuân Phả đưa vào trình diễn hiện đại, nhưng theo người Xuân Phả không đoàn nào thành công cả. Như vậy, trò Xuân Phả có một nền tảng văn hóa nhất định, có những quy cách truyền thừa, và có những gốc rễ tinh thần ngấm vào máu thịt người Xuân Phả, để họ bật thành những động tác mà ngày nay họ cũng khó lý giải được. Năm điệu múa trong hai ngày, với hơn 200 người tham gia, quả là một cuộc trình diễn lớn


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/6e6bfa7d2f.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/6e6bfa7d2f.jpg)
Các bô lão tế lễ trong hội làng Xuân Phả


Theo truyền thuyết, thời Đinh, có giặc quấy nhiễu nơi biên thùy, vua cho sứ giả đi khắp nơi cầu bách linh, bách tính và hiền tài. Quan quân đi đến bờ sông Chu, gần làng Xuân Phả thì gặp giông tố phải ngụ lại. Đêm ngủ sứ giả được thần thành hoàng làng báo mộng về cách đánh giặc. Sứ về tâu vua, quả nhiên thắng trận, vua bèn ban thưởng những điệu múa hát hay nhất cho làng. Đó là các điệu Chiêm Thành, Ai Lao, Ngô Quốc, Hoa Lang và Lục hồn Nhung. Từ đời này qua đời khác người Xuân Phả vẫn truyền nhau các điệu múa và tổ chức lễ hội hằng năm vào mùng 10, 11 tháng hai âm lịch. Theo trình tự hội lễ thì ngày 10 diễn trò Hoa Lang, Ai Lao, Tú Huần, ngày 11 diễn trò Chiêm Thành và Ngô Quốc.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/c85cba9d28.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/c85cba9d28.jpg)
Các thủ lợn ngậm đuôi do các giáp dâng lên ban thờ

Xong phần lễ tế là phần diễn tích trò xưa (Trò Xuân Phả)

Bên cạnh những công trình nghiên cứu về trò Xuân Phả ngày càng nhiều, nhiều đoàn sân khấu đã học trò Xuân Phả đưa vào trình diễn hiện đại, nhưng theo người Xuân Phả không đoàn nào thành công cả. Như vậy, trò Xuân Phả có một nền tảng văn hóa nhất định, có những quy cách truyền thừa, và có những gốc rễ tinh thần ngấm vào máu thịt người Xuân Phả, để họ bật thành những động tác mà ngày nay họ cũng khó lý giải được. Năm điệu múa trong hai ngày, với hơn 200 người tham gia, quả là một cuộc trình diễn lớn.

http://www.tiasang.com.vn/DesktopModules/VietTotal.Articles/MakeThumbnail.aspx?Image=/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/resized_fd6728c8a9.jpg&w=250&Mo=Entr (http://www.tiasang.com.vn/DesktopModules/VietTotal.Articles/MakeThumbnail.aspx?Image=/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/resized_fd6728c8a9.jpg&w=250&Mo=Entr)

Theo truyền thuyết, thời Đinh, có giặc quấy nhiễu nơi biên thùy, vua cho sứ giả đi khắp nơi cầu bách linh, bách tính và hiền tài. Quan quân đi đến bờ sông Chu, gần làng Xuân Phả thì gặp giông tố phải ngụ lại. Đêm ngủ sứ giả được thần thành hoàng làng báo mộng về cách đánh giặc. Sứ về tâu vua, quả nhiên thắng trận, vua bèn ban thưởng những điệu múa hát hay nhất cho làng. Đó là các điệu Chiêm Thành, Ai Lao, Ngô Quốc, Hoa Lang và Lục hồn Nhung. Từ đời này qua đời khác người Xuân Phả vẫn truyền nhau các điệu múa và tổ chức lễ hội hằng năm vào mùng 10, 11 tháng hai âm lịch. Theo trình tự hội lễ thì ngày 10 diễn trò Hoa Lang, Ai Lao, Tú Huần, ngày 11 diễn trò Chiêm Thành và Ngô Quốc.


Tinh thần của nhà Đinh còn đọng lại trong tiết mục Kéo hội, do hai giáp trong xã cử hai tốp thanh niên tra i tráng bận áo đỏ và trắng, cầm cờ xúy hình đuôi nheo lúc đầu dàn quân hình chữ Á (giống chữ thập) đi vào, sau đó chạy vòng vào nhau hình chữ ất ba vòng Bắt đầu từng điệu trò được diễn.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/09f75beec5.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/09f75beec5.jpg)

http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/bbc3171c3a.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/bbc3171c3a.jpg)

http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/b9277f6fe7.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/b9277f6fe7.jpg)

Đầu tiên là Điệu Hoa Lang
Điệu Hoa Lang, đi đầu là con kỳ lân, thực ra giống con thủy quái ở biển, múa sát đất như bơi lội.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/485b3319f9.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/485b3319f9.jpg)

Chúa vào múa, dạo bước lên quỳ, bái, chờ hai ngựa lên dờn xong đều múa mà lui xuống, để rước đàn em lên.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/cf28c2dbea.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/cf28c2dbea.jpg)
Ông chúa tế và hai kỵ sỹ múa dẫn

Múa, dạo, bái đủ bốn lần thì múa siêu đao. Siêu đao bằng gỗ, cán sơn đen, lưỡi sơn trắng, có đeo hoa giấy bên sống.
Múa cờ lệnh. Cờ lệnh bằng giấy trắng.
Múa mạn: múa bằng tay, dìa góc chân đủ bốn góc chiếu.
Quân hai người lên ngựa đấu bằng roi tre dài một mét.
Tám người sau múa ba cấp( điệu ):Múa một tay, một tay chống hông. Múa một tay có khăn đỏ, một tay cầm quạt xếp.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/f8b2af2928.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/f8b2af2928.jpg)
Đoàn quân Hoa Lang cao chân tiến
vào múa quạt gấp

Múa hai tay có quạt mở.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/abe91f13c9.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/abe91f13c9.jpg)
Đoàn quân Hoa Lang múa quạt mở


Tất cả chúa và quân múa xong, dạo trống bắt đầu xắp mái chèo chèo đò. Lúc đó trống lớn đánh theo mấy nhịp, cùng mõ và mã la: rập thùng thùng, rập thùng thùng, rập rập thùng thùng thùng.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/fe143ddfb2.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/fe143ddfb2.jpg)
Đoàn quân Hoa Lang múa chèo thuyền

Đoàn người Hoa Lang có cô gái Việt ra đón tiếp, đầu đội mũ Kê pi cao, ngậm mặt nạ mũi thẳng, kết thúc là điệu bơi chèo. Họ vượt biển đến rồi lại trở ra biển để đi.

Bài Hát
Trò tôi ở bên Hoa Lang
Tôi nghe chính đức tôi sang chèo chầu
Khoan là khoan, thuyền đà tới bến, quan ta chèo
Các quan ta, ta gác mái lên, ta chèo cho đều
Đố ai bắt được thì theo mái này
Dô hụy dô, ta nghe tiếng hồ, ta đẩy thuyền lên
Chúc mừng tuổi vua vạn niên
Ngai rồng ngự trị dân yên thái hòa
Khoan là khoan, tay trên mở túi hồng nhan ăn trầu
Chúc mừng đại đức thánh minh
Lịch triều phong tặng tối linh đại từ
Xinh là xinh, hai tay nâng lấy chén quỳnh nâng lên
Chúc mừng quan viên xã ta
Ơn trên lại được vinh hoa quý quyền
Khoan là khoan, mừng người tiến chức thăng quan từ rầy
Chúc mừng quan lão xã ta
Phơ phơ tóc bạc buồng hoa trên đầu
Xinh là xinh, chúc mừng quan lão hiển vinh thọ trường
Chúc mừng văn võ hai hàng
Văn chiếm bảng vàng, võ chiếm quận công
Khoan là khoan, chúc mừng văn võ thăng quan từ rầy
Chúng tôi mừng cả bảy thôn
Mở tiệc khôi hài vui thật là vui
Hay là hay, mấy khi vui vẻ thế này chèo chơi
Chúng tôi hát chúc đã rồi
Nay xin đánh trống trò chơi huê tình
Xinh là xinh, mỗi năm một cuộc sân đình chèo chơi
Từ ngày anh chống thuyền vào
Mặt em hớn hở như đào trên cây
Từ ngày anh chống thuyền ra
Mặt em rười rượi như hoa gẫy cành
Dô hụy dô, ta nghe tiếng hồ ta đẩy thuyền ra.


Trò thứ 2: Trò Ai lao

Trò Ai lao gồm có 1 ông Chúa tế, 2 mái Mường ( hai cô gái ), 2 anh hầu có cáng, một đeo súng, 10 quân ( hai người sau cùng có gánh cỏ cho voi ).

Hổ -voi vào múa trước,
http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/84396df93e.j (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/84396df93e.j)

quân lính đeo súng nhảy chéo chân, nâng súng lên, hạ xuống, chờ chúa vào. Chúa già yếu có người đấm lưng.
http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/ea29994e48.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/ea29994e48.jpg)

Cùng nhau kéo hàng vào gõ xênh, theo nhịp trống ba tiếng một mà đan cài nhau, theo tiếng xênh nói “hí hí hích”.

Đoàn quân Ai Lao múa hàng dọc
http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/2b5bdbfc73.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/2b5bdbfc73.jpg)

Đoàn quân Ai Lao múa hàng ngang
http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/05ca9b8c4e.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/05ca9b8c4e.jpg)

Đoàn quân Ai Lao múa cờ
http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/84d67a9092.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/84d67a9092.jpg)

Trống đánh giống điệu Tú Huần, nhưng khoan thai. Chỉ có Chúa ăn mặc khác quân, đầu mũ quan văn đen, không cánh chuồn, áo xanh chàm tay thụng có bối tử, bụng phệ , lưng gù, chân đi ủng. Vào bái một cách sợ hãi.


Điệu thứ 3: Điệu Tú Huần

Lục hồn Nhung, còn gọi là điệu Tú Huần, chữ lục hồn nhung hiện không ai rõ nghĩa chính xác là gì. Theo Phan Bảo có thể nó chứa đựng ý nghĩa về thời hỗn mang, tăm tối. Điệu múa bắt đầu từ ông cố già nua, và một bà cố già sống sót sau cuộc diệt chủng nào đó. Bầy con trẻ tất cả đều đầu đội mũ tre và các bó lạt chẻ xơ ra như tóc rối, đeo mặt nạ có chấm như bị bệnh đậu mùa có số răng từ một chiếc đến năm chiếc. 10 con chia thành từng đôi, xếp hai hàng, tiến lùi theo mẹ, mỗi lần nhảy lại hú lên, khi hát thì xoạc chân chèo, và gõ phách theo nhịp múa.

Vào Nghênh môn đoàn trò vẫn đứng trong màn quây. Nghe hồi trống, màn quây mở đoàn trò lộ ra với hai hàng dọc. Cụ cố già cổ đeo túi trầu, người hầu bên cạnh cầm quạt, cụ lượn hai vòng quanh sân nghè, vái chào rồi vào buồng.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles%3Cdiv%20align=center%3E/Vanhoanghethuat/4f5534fe61.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles%3Cdiv%20align=center%3E/Vanhoanghethuat/4f5534fe61.jpg)
Mẹ Tú Huần bước vào
Đoàn trò vào sân nghè, bà mẹ gõ xênh nhảy theo nhịp ba, gần ban thờ , quỳ vái, đứng dậy nhảy lùi xuống.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/6b78e70187.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/6b78e70187.jpg)

Theo nhịp trống, quân lên nhịp ba, mẹ lên nhịp ba, quân lùi một nhịp, mẹ lùi hai nhịp, rồi quân lên một nhịp ngang đều nhau.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/3b673fa64b.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/3b673fa64b.jpg)

Mẹ hú, tất cả đều quỳ, vái đứng lên, rẽ sang hai bên, đi vòng xuống. Ngồi xổm, gõ xênh, nhảy lên vị trí cũ.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/4c9394899f.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/4c9394899f.jpg)

Hú, quay tại chỗ hai lần. Hú nhảy sang ngang trở lại ngay (2 lần). Hú quỳ sát gối, ngang từng đôi một.
Hú giao lưu từng đôi nhìn nhau, lại quay ra (2 lần). Hú đứng một chân, sát từng đôi, giao lưu quay vào quay ra (2 lần).

http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/3b249ddfab.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/3b249ddfab.jpg)

Hai hàng dọc, mẹ đứng đầu, cầm nhịp hát. Khi hát chân chèo kéo sệt sát đất.

http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/f0e13bfe34.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/f0e13bfe34.jpg)

Bài hát
Tú Huần là Tú Huần ta
Sáng sớm rửa mặt đeo hoa ăn trầu
Tú Huần kia hỡi Tú Huần
Mẹ đi đánh trống lấy phần con ăn
Ăn rồi con lại giữ nhà
Mẹ đi đánh trống rước cha con về
Cha con đã về ở tê
Quần quần áo áo, rê rê cả đường
Huê tình kia hỡi huê tình
Yêu kẻ một mình ghét kẻ có đôi
Huê tình sặc sỡ mọi nơi
Gái đương huê nguyệt chẳng chơi cũng hèn
Huê tình chẳng huê tình không
Lại có huê nguyệt ở trong huê tình
Hỡi người cao cổ rỗ hoa
Vào đây đánh trống cùng ta thì vào
Vào đây đánh trống cùng ta
Được tiền ta sẽ chia ba cho mình
Ta chiềng hàng sứ xê ra
Nào người nhân ngãi đường xa thì vào
Ta ghét con mắt ấy thay
Yêu nhau nó rẩng lông mày nó lên.


Điệu thứ 4: Điệu Chiêm Thành

Điệu Chiêm Thành, thể hiện đoàn sứ của vương quốc Champa vào chúc mừng, gồm có ông Chúa, bà Nàng , một người hầu, hai phỗng hầu, và 16 quân. (Theo Đỗ Hứa là 10 quân ). Sau khi Chúa đọc văn tế và hai phỗng dâng hương đoàn quân, ngậm mặt nạ gỗ kỳ dị, bắt đầu nhảy múa thành hai hàng. Khi đứng, khi quỳ khụy các tư thế chuyển nhanh và cương hoạch như các thế võ, các thế tay vặn ngược không khác gì các tư thế trong các tượng Chàm cổ xưa.

Thoạt tiên phỗng Chiêm Thành dâng hương.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/8b17550e89.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/8b17550e89.jpg)
Chúa Chiêm nhẩy vào múa


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/94450b0603.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/94450b0603.jpg)
Chúa Chiêm tế và 2 phỗng vào múa


Chúa nhảy lên múa bái, đương quỳ lại nhảy phắt lên múa, không phải ngồi dậy nữa.

Quân mới vào, chống tay vào hông, giật mình theo trống, sau múa tay xập xóc, cứ ba cái theo nhịp, khi quay vào khi quay ra, gài nhau hai đôi một, đủ ba cấp đứng, vào ba cấp.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/KhoahocCongnghe/82e4dfdac0.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/KhoahocCongnghe/82e4dfdac0.jpg)
http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/de7dc5a25b.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/de7dc5a25b.jpg)
Đoàn quân Chiêm múa cao chân
và cao tay


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/90e22c5d95.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/90e22c5d95.jpg)
.Đoàn quân Chiêm múa quỳ thấp và vặn tay
Trống đánh nhịp ba từ đầu đến cuối: rập rập thùng thùng thùng, rập rập thùng thùng thùng. Không hát.

Điệu thứ 5 (cuối cùng) : Điệu Ngô Quốc

Điệu Ngô Quốc, tức là đoàn múa Trung Hoa, có cô gái Việt ra đón, và hiện tại ăn mặc như người Mãn Thanh. Kết thúc cũng là điệu chèo thuyền.

Chúa múa dạo lên lối bái tàu, múa siêu đao, phất cờ, múa tay cùng bà nàng đối diện.


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/2c1b4888af.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/2c1b4888af.jpg)
Múa dẫn của hai cô tiên

Quân múa sạp xòe, dâng cao chân theo tay. .


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/2b159f1509.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/2b159f1509.jpg)
Chúa Tàu dẫn quân tiến vào tế



Quân Ngô mua cao chân và cao tay
http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/8f0a5a0cd5.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/8f0a5a0cd5.jpg)

Múa dâng cao chân tay
http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/e778225b0e.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/e778225b0e.jpg)
Múa xong ba cấp đến chèo đò


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/69ac017ffa.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/69ac017ffa.jpg)


http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/69ac017ffa.jpg (http://www.tiasang.com.vn/Portals/0/VietTotal.Articles/Vanhoanghethuat/69ac017ffa.jpg)
Đoàn quân Ngô múa chèo
thuyền và từ biệt cô gái Việt

Trống đánh: cắc thùng cắc, cắc thùng cắc, thùng thùng thùng thùng thùng thùng cắc. Cứ cắc thì dậm chân, dậm hai cái rồi bước theo. Trong khi múa và bái có hô tiếng “Xi lô” 10 mái chèo như múa Hoa Lang.

Bài Hát
Tu là đi tu
Lần này anh quyết đi tu
Ăn chay nằm mộng ở chùa hồ sen
Thấy cô mình má phấn răng đen
Nam mô di Phật, anh quên mất chùa
Ai mua tiên cảnh thì mua
Còn cái mõ mít treo chùa tam quan
Trống chùa này treo cửa tam quan
Đợi người quý khách hồng nhan vẫy vùng
Trống chùa nay ai gõ thùng thùng
Của chung ai khéo vẫy vùng nên riêng
Đầu năm ăn quả thanh yên
Cuối năm ăn bưởi cho nên đèo bồng
Ăn cam nhớ quít, ăn hồng cậy nhau
Trồng chuối, chuối lổ tiêu tàu
Thầy mẹ em chỉ tham giàu mà thôi
Đôi ta như đũa có đôi.
(Chuyển nhịp múa)
Đôi ta như cánh chim hồng
Đẹp duyên mà chẳng đẹp lòng mẹ cha
Bước xuống thuyền anh dậm nhịp ba
Anh dậm nhịp bảy nó ra nhịp mười
Anh chẳng dậm thời thuyền chẳng đi
Dậm ra nát ván thuyền thì long đanh
Ai lên sông Sủ lắm ghềnh
Lên thác đã vậy xuống ghềnh làm sao
Luống công anh đứng mũi chịu sào
Thầy mẹ yêu đến khi nào cũng ơn
Chốn tình cờ du thủy du sơn
Biết bao giờ gặp cho hơn bây giờ
Bạn kim loan kết ngãi tình cờ
Khi nãy gặp đó khi giờ gặp đây
Chốn tình cờ ta gặp nhau đây
Mượn cắt cái áo mượn may cái quần
Yêu nhau xé lụa may quần
Ghét nhau kể nợ kể nần cho nhau
Ai lên Đồng Tỉnh , Huê Cầu
Đồng Tỉnh bán thuốc, Huê Cầu nhuộm thâm
Ai về chợ huyện Thanh Lâm
Nhắn nhau ngãi cũ tri âm bạn đò
Gần thời chẳng hợp duyên cho
Xa xôi cách mấy lần đò cũng đi
Anh thương nàng như lá lài bi
Ngày thì dãi nắng đêm thì dầm sương
Khen ai khéo nẻo đưa đường
Khen ai mối lái cho nường gặp anh
Đồn đây có con chim xanh
Ăn no tắm mát tìm cành đậu chơi
Hòn đất bụt anh ném lên trời
Chim bay đi mất đất rơi vào chùa
Vào chùa lạy Phật trở ra
Lạy tòa Tam thế vua cha Ngọc hoàng
Túi anh đầy những bạc cùng vàng
Mượn thợ kéo nhẫn cho nàng đeo tay
Nào ai bấm nháy nàng bay
Thời nàng giữ lấy nhẫn này cho anh
Một đêm có năm trống canh
Têm trầu quấn thuốc cùng anh trong nhà
Năm trống canh anh ngủ có ba
Còn hai canh nữa anh ra trông trời
Gió tăm tắp buồm chạy ra khơi
Chàng về Bắc quốc,em thời An Nam
Mưa đâu chớp đấy cho cam
Mưa qua thành Lạng chớp ngàn mây xanh
Anh khuyên em bốn chữ rành rành
Có thân thời giữ cháy thành vạ lây
Đừng có trách quở anh đây.


Hết trò Xuân Phả thì lễ hội làng chuyển sang thi các trò chơi giân dan như kéo co, thi chạy, vật, hát dân ca...
Lễ hội chỉ diễn ra trong 2 ngày 10, 11 âm lịch. Trong 2 ngày này, dường như dân cả xã Xuân Trường đều đều gác lại mọi công việc để đi dự hội làng, đông vui còn hơn tết.Ở mỗi làng nhỏ, nhóm múa trò và những người đại diện các chi hội sẽ tập trung nhà trưởng làng để nấu ăn. Sau đó sẽ đi chia "lộc" cho từng nhà trong làng.